Mavzu
Fan: Advanced UX/UI dizayn va Advanced Front-end
Sinf: 10-sinf
Mavzu: UX dizaynning zamonaviy konsepsiyasi, strategik roli va biznes maqsadlari (ROI, Konversiya, KPI) bilan uyg'unlashuvi
Darsning qisqacha mazmuni
Zamonaviy raqamli iqtisodiyotda veb-saytlar va mobil ilovalarning faqat texnik jihatdan ishlashi yetarli emas. Foydalanuvchilar o'nlab raqobatchilar orasidan o'ziga eng tushunarli, qulay va tezkor yechimni tanlaydi. UX (User Experience — Foydalanuvchi tajribasi) — bu insonning mahsulot bilan bog'liq barcha tajribasini, qaror qabul qilish jarayonini va his-tuyg'ularini rejalashtirish san'atidir. Mazkur darsda biz UX dizaynning biznesdagi strategik rolini va uni kompaniya maqsadlari bilan qanday bog'lashni o'rganamiz.
Asosiy tushunchalar:
- UX (User Experience): Foydalanuvchining mahsulot bilan o'zaro munosabatidagi umumiy tajribasi (mantiq, arxitektura, qulaylik, hissiyot);
- UI (User Interface): Tajribani vizual shakllantiruvchi vositalar (ranglar, shriftlar, tugmalar, ikonalar, animatsiyalar);
- Strategik biznes vositasi: Yaxshi UX foydalanuvchini saytda ushlab turadi, savdoni oshiradi va kompaniya daromadini ko'paytiradi;
- Conversion Rate (Konversiya): Tashrif buyuruvchilarning maqsadli harakatni bajargan ulushi (xarid, ro'yxatdan o'tish);
- Cart Abandonment Rate: Savatga mahsulot qo'shib, xarid qilmasdan chiqib ketish ko'rsatkichi;
- ROI (Return on Investment): UX tadqiqotlariga sarflangan mablag'ning biznesga qaytaradigan sof foydasi;
- 4 bosqichli model: Biznes maqsadlari -> Foydalanuvchi ehtiyojlari -> UX qarorlari -> Natijani baholash.
Mustaqil bajarish uchun topshiriqlar
1-topshiriq oson
Kundalik hayotingizda foydalanadigan 2 ta mobil ilovani tanlang (biri juda qulay, ikkinchisi noqulay). Ularning har birida sizga yoqqan va yoqmagan 2 tadan jihatni yozing va qaysi biri yaxshi UX ga ega ekanini asoslang.
2-topshiriq oson
UX va UI tushunchalari o'rtasidagi asosiy farqlarni quyidagi jadval ko'rinishida to'ldiring:
| Xususiyat | UX Dizayn | UI Dizayn |
|---|---|---|
| Asosiy e'tibor | ? | ? |
| Ishlatiladigan savollar | "Qanday ishlaydi?", "Nega?" | "Qanday ko'rinadi?" |
| Natijasi | ? | ? |
3-topshiriq oson
Konversiya formulasidan foydalanib hisoblang: bir oyda onlayn do'konga 50 000 nafar tashrif buyuruvchi kirdi va ulardan 1 500 nafari tovar sotib oldi. Saytning konversiya foizini toping.
4-topshiriq oson
Nima uchun UX faqat "chiroyli rasm chizish" emasligini 3 ta aniq hayotiy dalil orqali daftaringizga yozing.
5-topshiriq o'rta
Onlayn kiyim-kechak do'konida xaridorlarning 72 foizi savatga tovar qo'shib, to'lov sahifasida saytni tark etmoqda (Cart Abandonment). Ushbu muammoni keltirib chiqarishi mumkin bo'lgan 3 ta asosiy sababni aniqlang.
6-topshiriq o'rta
5-topshiriqda aniqlangan har bir muammo uchun foydalanuvchiga yordam beradigan va xaridni yakunlashga undaydigan 3 ta aniq UX dizayn yechimini taklif qiling.
7-topshiriq o'rta
Rasmiy uslubiy qo'llanmadagi 4 bosqichli model asosida "Maktab oshxonasi uchun navbatsiz buyurtma berish ilovasi" loyihasining biznes maqsadlari va foydalanuvchi ehtiyojlarini shakllantiring.
8-topshiriq o'rta
Foydalanuvchi saytga kirganda beradigan quyidagi 3 ta asosiy savoliga onlayn do'kon interfeysi qaysi dizayn bloklari orqali javob berishini yozing:
- "Kerakli mahsulotni qayerdan topsam bo'ladi?"
- "Narx va mahsulot sifati haqida ma'lumot yetarlimi?"
- "Xarid qilish jarayoni qanchalik oson va xavfsiz?"
9-topshiriq qiyin
Toshkentdagi taksi buyurtma qilish mobil ilovasi uchun quyidagi metrikalarni yaxshilash bo'yicha UX-strategiya loyihasini ishlab chiqing:
- Buyurtma berish vaqtini 40 soniyadan 10 soniyagacha qisqartirish;
- Haydovchi va yo'lovchi o'rtasidagi qo'ng'iroqlar sonini kamaytirish.
10-topshiriq qiyin
Investitsiya samaradorligi (ROI) tahlili: Kompaniya yangi UX dizayn loyihasiga 10 000 dollar sarmoya kiritdi. Natijada sayt konversiyasi 1.5% dan 3% ga oshdi va oylik sof daromad 40 000 dollardan 80 000 dollarga yetdi. UX loyihasi o'z xarajatini necha kunda qopladi va uning 1 yillik ROI ko'rsatkichi necha foizni tashkil etadi?
11-topshiriq bonus
Figma yoki FigJam doskasida bitta mashhur mahalliy xizmat (masalan, Uzum Market, Express24 yoki Click) ning bosh sahifasini skrinshot qilib oling va undagi qaysi 3 ta dizayn elementi bevosita biznes maqsadlariga (sotuvni oshirishga) xizmat qilayotganini tahliliy strelkalar bilan ko'rsatib bering.