Mavzu
title: "IP-manzillash va qism tarmoqlar (subnets) (2-qism): CIDR, subnet maska hisoblash va tarmoq segmentatsiyasi" description: "subnet mask, CIDR prefiks, tarmoq va broadcast manzil, hostlar soni, subnetlash, segmentatsiya" dars: 2 hafta: 5 sinf: 10-sinf-cyber
Dars xulosasi
- Subnet mask tarmoq (1 bitlar) va host (0 bitlar) qismini ajratadi.
- CIDR prefiks: 255.255.255.0 = /24, 255.255.0.0 = /16.
- Subnetda birinchi manzil tarmoq, oxirgisi broadcast; hostlar soni 2^h - 2.
- 192.168.10.0/24 ni 4 ga bo'lish: 4 ta /26, har birida 62 host.
- Segmentatsiya tarmoqni mustaqil bo'limlarga ajratadi.
- Usullar: fizik, mantiqiy (VLAN, IP subnetlash), xavfsizlik segmentatsiyasi.
Qo'shimcha ma'lumot
Bitlar qarz olish
Prefiksga n bit qo'shsangiz 2^n ta subnet hosil bo'ladi, har birida host bitlar n taga kamayadi.
Qadam usuli
Subnetlar orasidagi qadam = 256 - maskaning oxirgi oktet qiymati. /26 uchun 256 - 192 = 64.
Odatiy xatolar
Hostlar sonidan 2 ni ayirishni unutish; subnet chegarasiga tushmaydigan manzilni tarmoq manzili deb yozish.
Atamalar lug'ati
| Atama | Ma'nosi |
|---|---|
| Subnet mask | Tarmoq va host qismini ajratuvchi qiymat |
| CIDR | Prefiks bilan manzil yozuvi (/24) |
| Prefiks | Tarmoq qismi bitlari soni |
| Tarmoq manzili | Subnetdagi birinchi manzil |
| Broadcast | Subnetdagi oxirgi manzil |
| Host | Tarmoqdagi qurilma |
| Subnet | Katta tarmoqning qismi |
| Segmentatsiya | Tarmoqni bo'limlarga ajratish |
| VLAN | Mantiqiy virtual lokal tarmoq |
Bilasizmi?
- /30 subnet faqat 2 host beradi: ikki router orasidagi ulanish uchun qulay.
- 192.168.10.0/24 ni 8 ga bo'lsa, har biri 30 host sig'diradi.
- Segmentatsiya xatolarni tez topishga ham yordam beradi.
Topshiriqlar
1. Maska yozuvi oson
255.255.255.0 ni prefiks ko'rinishida yozing.
Kutiladigan natija: /24
2. Prefiks maskasi oson
/16 ga mos maskani yozing.
Kutiladigan natija: 255.255.0.0
3. Tarmoq va broadcast oson
Subnetdagi birinchi va oxirgi manzil nima deb ataladi?
Kutiladigan natija: Ikki atama.
4. Segmentatsiya maqsadi oson
Segmentatsiyaning 3 ta maqsadini yozing.
Kutiladigan natija: 3 band.
5. Hostlar soni o'rta
/27 va /28 da hostlar sonini hisoblang.
Kutiladigan natija: Ikki son.
6. Subnetlar soni o'rta
/24 tarmoqdan 8 ta subnet olish uchun nechta bit kerak va yangi prefiks nima?
Kutiladigan natija: 3 bit va prefiks.
7. Maska hisobi o'rta
/27 ning maskasini o'nlik ko'rinishda yozing.
Kutiladigan natija: 255.255.255.224
8. Birinchi 3 subnet o'rta
192.168.1.0/27 dan boshlab dastlabki 3 ta subnetni yozing.
Kutiladigan natija: 3 manzil.
9. Manzil joyi qiyin
10.0.0.200/26 qaysi subnetda? Tarmoq va broadcast ni toping.
Kutiladigan natija: Tarmoq va broadcast.
10. Maktab rejasi qiyin
192.168.30.0/24 dan 4 segment (sinf 50 qurilma, o'qituvchilar 20, ma'muriyat 10, server 5) uchun mos prefikslarni tanlang.
Kutiladigan natija: Moslash va izoh.
11. Xatoni toping qiyin
Do'stingiz: «/24 da 256 ta host bo'ladi». Javob bering.
Kutiladigan natija: Rad etish va to'g'ri son.
12. ipaddress skripti bonus
Python da ipaddress bilan 10.0.0.0/24 ni /27 larga bo'lib, har subnet va hostlar sonini chiqaring.
Kutiladigan natija: 8 qator chiqish.
O'zingizni tekshiring
- Subnet mask nima?
- /24 qaysi maskaga teng?
- Hostlar soni qanday hisoblanadi?
- Tarmoq va broadcast farqi?
- 4 subnet uchun nechta bit kerak?
- /26 da nechta host?
- Segmentatsiya nima uchun kerak?
Uyga vazifa
Subnetlash, prefikslar jadvali va maktab segmentatsiyasi rejasini bajaring (25 daqiqa). To'liq shart: uyga-vazifa.md.