Mavzu
title: "IP-manzillash va qism tarmoqlar (subnets) (1-qism): IPv4 va IPv6 arxitekturasi, sinflar" description: "IPv4, IPv6, sarlavhalar, manzil turlari, A-E sinflari, IANA va RIR, shaxsiy diapazonlar" dars: 1 hafta: 5 sinf: 10-sinf-cyber
Dars xulosasi
- IPv4: 32 bit, to'rt o'nlik son; IPv6: 128 bit, sakkiz o'n oltilik blok.
- IPv4 manzillar 2011-yilda tugagan; vaqtincha yechim NAT, uzoq muddatli IPv6.
- IPv4 sarlavhasi 20-60 bayt (TTL bor), IPv6 asosiy sarlavhasi 40 bayt (Hop limit).
- Manzil turlari: IPv4 unicast, broadcast, multicast; IPv6 unicast, multicast, anycast.
- IP sinflari A-E; hozir CIDR, lekin sinflar subnetlashni tushunish uchun kerak.
- Tarqatish: IANA, RIR, LIR/ISP, tashkilot, foydalanuvchi; shaxsiy diapazonlar 10/8, 172.16/12, 192.168/16.
Qo'shimcha ma'lumot
Nega IPv6 sarlavhasi soddaroq?
Asosiy sarlavha 40 bayt, ixtiyoriy funksiyalar Extension headerlarga o'tkazilgan. Router kamroq ish bajaradi.
Public va private IP
Public IP internetda ko'rinadi. Private IP lokal router tarqatadi va NAT orqali internetga chiqadi.
Odatiy xatolar
Subnet maskani IP manzil deb o'ylash; :: ni ikki marta ishlatish; shaxsiy IP ni internetda ko'rinadi deb hisoblash.
Atamalar lug'ati
| Atama | Ma'nosi |
|---|---|
| IPv4 | 32 bitli IP manzil |
| IPv6 | 128 bitli IP manzil |
| NAT | Ichki manzilni tashqi manzilga almashtirish |
| Unicast | Birdan bitta |
| Multicast | Birdan guruhga |
| Anycast | Eng yaqin qabul qiluvchiga (IPv6) |
| IANA | IP manzillarni global boshqaruvchi tashkilot |
| RIR | Mintaqaviy internet registri |
| ISP | Internet provayder |
| Private IP | Ichki tarmoq manzili |
Bilasizmi?
- IPv4 da manzil maydoni 2^32, IPv6 da 2^128.
- IPv6 1995-yilda aniqlangan, lekin standart sifatida 2017-yilda qabul qilingan.
- RIPE NCC Yevropa, Yaqin Sharq va Markaziy Osiyoni boshqaradi.
Topshiriqlar
1. IPv4 formati oson
IPv4 manzil necha bit va qanday yoziladi?
Kutiladigan natija: 32 bit, to'rt o'nlik son nuqta bilan.
2. IPv6 formati oson
IPv6 manzil necha bit va qanday yoziladi?
Kutiladigan natija: 128 bit, sakkiz blok.
3. Manzil turlari oson
IPv4 va IPv6 manzil turlarini sanang.
Kutiladigan natija: IPv4: 3 tur, IPv6: 3 tur.
4. Zanjir oson
IP manzillar tarqatilish 5 bosqichini yozing.
Kutiladigan natija: 5 bosqich tartibi.
5. Sinflarni aniqlash o'rta
Sinfini toping: 12.1.1.1, 150.5.5.5, 195.3.3.3, 225.0.0.1.
Kutiladigan natija: 4 ta sinf.
6. Shaxsiy yoki umumiy o'rta
Qaysilari shaxsiy: 192.168.5.4, 8.8.8.8, 172.16.3.3, 10.20.30.40?
Kutiladigan natija: Shaxsiy manzillar ro'yxati.
7. IPv6 qisqartirish o'rta
fe80:0000:0000:0000:0202:b3ff:fe1e:8329 ni qisqartiring.
Kutiladigan natija: Qisqa yozuv.
8. Sarlavha maydoni o'rta
IPv4 da TTL, IPv6 da qaysi maydon xuddi shu vazifani bajaradi va nima uchun kerak?
Kutiladigan natija: Hop limit va sababi.
9. Statik yoki DHCP qiyin
Maktab web-serveri, ofis noutbuki va videokamera uchun statik yoki dinamik IP ni asoslang.
Kutiladigan natija: 3 qarorning sababi bilan.
10. Xatoni toping qiyin
Do'stingiz: «192.168.1.5 manzilni internetdagi har kim ko'ra oladi». Javob bering.
Kutiladigan natija: Sabab bilan rad etish.
11. IP xavfsizligi qiyin
IP protokoli nega yuboruvchini tasdiqlamaydi va bu qanday hujumga olib keladi?
Kutiladigan natija: Sabab va hujum nomi.
12. Mini hisobot bonus
O'z uyingiz tarmog'ining IP, maska, shlyuz, sinf va IP turi (statik/dinamik) bilan qisqa hisobot yozing.
Kutiladigan natija: 1 sahifalik hisobot.
O'zingizni tekshiring
- IPv4 va IPv6 farqi nima?
- IPv4 manzillari qachon tugadi?
- IPv4 sarlavhasining o'lchami qancha?
- IPv6 da TTL ning o'rnini nima bosadi?
- C sinf diapazoni qanday?
- IANA nima qiladi?
- Shaxsiy IP diapazonlarini ayting.
Uyga vazifa
ipconfig natijasi, IPv4/IPv6 jadvali va 5 manzil sinfini aniqlash vazifalarini bajaring (25 daqiqa). To'liq shart: uyga-vazifa.md.