Dars xulosasi

• Mikrokontroller — IoT qurilmaning miyasi va tarjimoni.
• Zanjir: sensor → mikrokontroller → aktuator.
• Raqamli signal — ikki holat, analog — uzluksiz.
• ADC analogni raqamga aylantiradi: Uno'da 0–1023.
• PWM yorqinlik va tezlikni boshqaradi: analogWrite(0..255).
• Dastur Flash xotiraga yuklanadi va tok o'chganda saqlanadi.

Qo'shimcha ma'lumot

MQTT

IoT uchun yengil protokol: broker orqali xabar almashish.

Sensor kalibrovkasi

Sensor qiymatini haqiqiy kattalikka moslash.

Debounce

Tugma «titrashi»ni dasturda bartaraf etish.

Interrupt

Muhim hodisaga darhol javob berish mexanizmi.

Atamalar lug'ati

Atama	Ma'nosi
Sensor	Atrof-muhitni sezuvchi qurilma
Aktuator	Ijrochi qurilma
ADC	Analog-raqamli o'zgartirgich
PWM	Kenglik-impulsli modulyatsiya
HIGH/LOW	Yuqori/past signal
Protokol	Ma'lumot almashish qoidasi
Bulut	Internetdagi server xizmati
Chegara	Qaror qabul qilish qiymati

Bilasizmi?

• Arduino Uno ADC dagi 1 birlik ≈ 4,9 mV ga teng.
• Ko'p IoT qurilmalari ko'p vaqtini «uyquda» o'tkazadi — batareya yillab chidashi uchun.
• Aktuator so'zi lotincha «actus» — harakat so'zidan kelib chiqqan.

Topshiriqlar

1. Zanjir oson

Sensor → mikrokontroller → aktuator zanjiriga 2 ta misol keltiring.

Kutiladigan natija: Tugma→LED; harorat→ventilyator

2. Signal oson

Raqamli signal nima?

Kutiladigan natija: Ikki holat

3. ADC oson

ADC ning to'liq nomi va vazifasini yozing.

Kutiladigan natija: Analog-raqamli o'zgartirgich

4. Aktuator oson

3 ta aktuator nomini yozing.

Kutiladigan natija: LED, motor, rele

5. Kuchlanish o'rta

Qiymat 512 bo'lsa, kuchlanish qancha?

Kutiladigan natija: ≈ 2,5 V

6. PWM o'rta

analogWrite(pin, 255) va 0 nimani bildiradi?

Kutiladigan natija: To'liq yoqiq va o'chiq

7. Chegara o'rta

Chegara dasturining mantig'ini so'z bilan yozing.

Kutiladigan natija: Qiymat > chegara bo'lsa yoq

8. Rollar o'rta

IoT'da MCU ning ikki rolini misol bilan yozing.

Kutiladigan natija: Sezish va aloqa

9. Dastur qiyin

Qiymat 300 dan kam bo'lsa LED yonsin: loop() yozing.

Kutiladigan natija: analogRead < 300

10. Tahlil qiyin

Nega ADC qiymati 0–1023, 1024 ta daraja?

Kutiladigan natija: 10 bit = 2^10

11. PWM pinlar qiyin

Uno'da qaysi pinlar PWM qo'llaydi?

Kutiladigan natija: 3, 5, 6, 9, 10, 11

12. Loyiha g'oyasi bonus

Sensor + aktuator + Wi-Fi bilan o'z IoT g'oyangizni yozing.

Kutiladigan natija: Mustaqil g'oya

O'zingizni tekshiring

1. MCU ning ikki roli?
2. Raqamli va analog farqi?
3. ADC nima?
4. Kuchlanish formulasi?
5. PWM nima uchun?
6. Dastur qayerda saqlanadi?

Uyga vazifa

Sensor, ADC va PWM bo'yicha masalalarni yeching (30–40 daqiqa). To'liq shart: uyga-vazifa.md.