---

title: "Tarmoq qurilmalari va xavfsizlik muammolari (2-qism): Wireshark yordamida tarmoq trafigini tahlil qilish" description: "Paket, Wireshark, capture, 3 panel, http va tls filtrlari" dars: 2 hafta: 4 sinf: 10-sinf-cyber

Dars xulosasi

• Internetdagi har bir harakat paketlardan iborat.
• Paket ichida IP, protokol (TCP/UDP/ICMP) va ma'lumot bor.
• Wireshark paketlarni tutib, har qatlamini ochib ko'rsatadi.
• O'rnatishda Npcap majburiy.
• Faol interfeysni (yashil chiziq) tanlab, ko'k shark belgisini bosamiz.
• Oyna 3 qism: paketlar ro'yxati, Packet Details, Hex+ASCII.
• http filtri GET so'rovini, tls filtri TLS Handshake ni ko'rsatadi.
• Sayt ochilishi: DNS, TCP handshake, TLS, HTTP GET.

Qo'shimcha ma'lumot

Paket: pochta jo'natmasi

Paket konvertga o'xshaydi: tashqarida manzil (IP), ichida xat (data). Wireshark konvertni ochib, ichidagi har bir qatlamni ko'rsatadi. (Bu o'xshatish.)

Uch panelni qanday o'qish

1. Yuqorisidan paketni tanlang (No., Time, Source, Destination, Protocol, Length, Info).
2. O'rtada qatlamlarni kengaytiring: Ethernet, IP, TCP/UDP, HTTP/DNS. TCP da SYN va ACK bayroqlari.
3. Pastda xom ko'rinish. Login/parol HTTP orqali ketsa, shu yerda ochiq ko'rinadi.

HTTP va HTTPS

HTTP da so'rov ochiq. HTTPS da tls filtri bilan faqat TLS Handshake (Client Hello) ko'rinadi, keyingi aloqa shifrlangan.

Etika

Faqat o'z kompyuteringiz yoki ruxsat berilgan laboratoriya trafigini tahlil qiling.

Odatiy xatolar

• Npcap o'rnatilmagan.
• Noto'g'ri interfeys tanlangan.
• HTTPS paketida parolni qidirish: u shifrlangan.

Atamalar lug'ati

Atama	Ma'nosi
Paket	Tarmoq orqali uzatiladigan ma'lumot bo'lagi
Wireshark	Paketlarni tutib tahlil qiluvchi bepul vosita
Capture	Paketlarni tutib olish jarayoni
Interfeys	Tarmoqqa ulanish nuqtasi (Wi-Fi, Ethernet, Loopback)
Filtr	Ko'rinadigan paketlarni tanlash qoidasi
GET	HTTP so'rovi turi, 7-sath
TLS Handshake	Shifrlangan aloqaning boshlanishi
SYN, ACK	TCP bayroqlari
Hex	Paketning 16 lik sanoq tizimidagi ko'rinishi
ASCII	Baytlarning matn ko'rinishi

Bilasizmi?

• Wireshark paketlarni soniyasiga 100-1000 tagacha ko'rsatishi mumkin.
• Qo'llanmaga ko'ra Wireshark eng mashhur bepul tahlil vositalaridan biri.
• Rasmiy dasturiy vositalar ro'yxatida Wireshark va tcpdump bor.

Topshiriqlar

1. Wireshark vazifasi oson

Wireshark nima uchun kerak? Bir jumlada yozing.

Kutiladigan natija: Bir jumlali javob.

2. Npcap oson

O'rnatishda Npcap ga nega ruxsat beriladi?

Kutiladigan natija: Qisqa javob.

3. Ustunlar oson

Paketlar ro'yxati ustunlarini sanang.

Kutiladigan natija: 7 ta ustun nomi.

4. Panellar oson

Uchta panelning vazifasini yozing.

Kutiladigan natija: 3 qatorli javob.

5. GET izlash o'rta

http://example.com ni oching va http filtri bilan GET toping.

Kutiladigan natija: GET paketi skrinshoti.

6. TLS ni topish o'rta

https saytni oching va tls filtrini qo'llang.

Kutiladigan natija: Client Hello topilgan skrinshot.

7. Bayroqlar o'rta

TCP paketida SYN va ACK bayroqlarini toping.

Kutiladigan natija: Bayroqlar ro'yxati.

8. Bashorat o'rta

Sayt ochilganda 4 bosqichni tartibda yozing.

Kutiladigan natija: DNS, TCP, TLS, GET.

9. Protokol hisoboti qiyin

TCP, UDP, DNS, ICMP dan 3 tadan paket tahlil qiling.

Kutiladigan natija: Jadval: Source, Destination, Protocol, Info.

10. Ochiq va shifrlangan qiyin

HTTP va HTTPS ning pastki paneldagi farqini yozing.

Kutiladigan natija: Qisqa tahlil.

11. Xatoni toping qiyin

"tls filtri bilan parolni topaman" degan fikr nima uchun xato?

Kutiladigan natija: Sabab bilan javob.

12. ARP kuzatuvi bonus

Tarmoqda ARP paketlari keskin ko'paysa, nimani shubha qilasiz?

Kutiladigan natija: Shubha va chora.

O'zingizni tekshiring

1. Wireshark nima?
2. HTTP uchun qaysi filtr?
3. TLS Handshake nimani bildiradi?
4. Pastki panel nimani ko'rsatadi?
5. GET qaysi sathda?
6. Sayt ochilish bosqichlari qanday?

Uyga vazifa

Wireshark o'rnating, har bir protokol (TCP, UDP, DNS, ICMP) bo'yicha kamida 3 paketni tahlil qilib, fayl ko'rinishida hisobot saqlang. Vaqt: 25-30 daqiqa.