Fan: Advanced Android dasturlash
Sinf: 10-sinf
Mavzu: Gradle konfiguratsiyasi va build tizimi asoslari: settings.gradle, build.gradle, SDK versiyalari

---

Darsning qisqacha mazmuni

Har bir professional mobil dasturchining faoliyatida kod yozish qanchalik muhim bo'lsa, loyihani yig'ish (Build Automation) tizimini to'g'ri boshqarish ham shunchalik hal qiluvchi ahamiyatga ega. Ushbu darsda biz Android Studio'ning yuragi bo'lgan Gradle tizimi bilan chuqur tanishamiz:

1. Gradle nima va uning roli:
   • Gradle — bu kodlar (Kotlin/Java), dizayn fayllari (XML), rasmlar va tashqi kutubxonalarni birlashtirib, foydalanuvchi telefoniga o'rnatiladigan tayyor APK yoki AAB fayliga aylantirib beruvchi yig'ish tizimidir.
2. Gradle fayllari arxitekturasi:
   • settings.gradle: Loyihadagi barcha modullar ro'yxati;
   • build.gradle (Project): Butun loyiha uchun umumiy bo'lgan qoidalar va repozitoriylar;
   • build.gradle (Module: :app): Ilovaning asosiy konfiguratsiyasi (SDK versiyalari, paket nomi, kutubxonalar);
   • gradle.properties: Global sozlamalar va operativ xotira (RAM) boshqaruvi;
   • gradle-wrapper.properties: Barcha jamoa a'zolari bir xil Gradle versiyasida ishlashini ta'minlovchi tizim.
3. SDK va versiyalash parametrlari:
   • compileSdk: Kompilyatsiya qilinadigan Android versiyasi (yangi API imkoniyatlarini ochadi);
   • minSdk: Ilova ishlay oladigan eng quyi Android versiyasi (quyi qurilmalar uchun filtr);
   • targetSdk: Ilova qaysi versiya xavfsizlik va xulq-atvor qoidalariga moslab sinovdan o'tkazilgani;
   • versionCode (butun son, Google Play yangilanishlarini tekshiradi) va versionName (foydalanuvchiga ko'rinadigan matn).
4. Gradle Build Lifecycle (Yig'ish hayot sikli):
   • Initialization (modullar aniqlanadi) $\to$ Configuration (vazifalar grafigi tuziladi) $\to$ Execution (kod kompilyatsiya qilinib APK yasaladi).
5. Terminal buyruqlari:
   • ./gradlew clean, ./gradlew assembleDebug, ./gradlew tasks.

---

Mustaqil bajarish uchun amaliy topshiriqlar

Quyidagi 10 ta amaliy vazifani diqqat bilan o'rganing va ularni Android Studio muhitida hamda daftaringizda bajaring:

1-topshiriq oson

Android loyihasining settings.gradle va build.gradle (Project) fayllari orasidagi farqni tushuntiring. Yangi modul (masalan, :database) qo'shilganda qaysi faylga o'zgartirish kiritiladi?

2-topshiriq oson

Quyidagi SDK parametrlarini diqqat bilan o'rganing:

• compileSdk = 34
• minSdk = 28
• targetSdk = 34
  Ushbu ilovani quyidagi telefonlarga o'rnatish mumkinmi? Har bir holat uchun "Ha" yoki "Yo'q" deb yozing va sababini tushuntiring:

1. Samsung Galaxy S9 (Android 9.0 — API 28);
2. Xiaomi Redmi Note 4 (Android 7.0 — API 24);
3. Google Pixel 8 (Android 14 — API 34).

3-topshiriq oson

Android ilovangiz uchun versionCode va versionName parametrlarini quyidagi talablarga mos holda qanday belgilash kerakligini yozing:

• Ilova birinchi marta ommaga taqdim etilmoqda;
• Ilovaning versiyasi: "1.0.0-alpha";
• Keyinchalik birinchi yangilanish chiqarilganda qaysi parametr majburiy oshiriladi?

4-topshiriq o'rta

Dasturchi build.gradle fayliga yangi qator kod qo'shdi, biroq Android Studio oynasining yuqori qismida chiqqan "Sync Now" tugmasini bosmadi. Bu holatda dasturchi yangi kutubxonadan foydalanib kod yoza oladimi? Qanday xatolik yuz beradi?

5-topshiriq o'rta

Gradle Build Lifecycle ning 3 ta bosqichini (Initialization, Configuration, Execution) o'z ichiga olgan sxema yoki jadval tuzing. Nima uchun Configuration bosqichida kod kompilyatsiyasi hali boshlanmagan bo'ladi?

6-topshiriq o'rta

Loyihangiz kompyuteringizda juda sekin yig'ilmoqda (build jarayoni 4–5 daqiqa davom etmoqda). gradle.properties faylida qaysi parametr orqali Gradle'ga ajratiladigan JVM operativ xotirasi (RAM) miqdorini oshirish mumkin? Misol tariqasida 3GB xotira ajratish kodini yozing.

7-topshiriq qiyin

Android Studio terminalida quyidagi 3 ta buyruq nima vazifani bajarishini amalda sinab ko'ring va natijasini yozing:

1. ./gradlew clean
2. ./gradlew assembleDebug
3. ./gradlew --version
clean buyrug'i loyihaning qaysi papkalarini tozalashini aniqlang.

8-topshiriq qiyin

Ilovangizning defaultConfig blokida applicationId qiymati "uz.mycompany.taxi" deb ko'rsatilgan.

• applicationId nima va u dunyo bo'ylab nima uchun yagona bo'lishi shart?
• Agar boshqa bir dasturchi xuddi shu ID bilan Google Play'ga ilova yuklagan bo'lsa, siz o'z ilovangizni yuklay olasizmi?

9-topshiriq qiyin

gradle-wrapper.properties faylining vazifasini tushuntiring. Nima uchun professional jamoaviy loyihalarda Gradle tizimini global o'rnatish o'rniga aynan Gradle Wrapper (gradlew) vositasidan foydalanish qat'iy tavsiya etiladi?

10-topshiriq bonus

Android Studio'da yangi bo'sh loyiha yarating. Loyiha moduli build.gradle faylining oxiriga maxsus Gradle Task yozing:

• Vazifa nomi: showAppConfig;
• Vazifa terminalda sizning ism-familiyangiz, ilovaning compileSdk darajasi va minSdk darajasini chiroyli ramkada chop etsin.
• Vazifani terminaldan ./gradlew showAppConfig orqali ishga tushiring va skrinshot yoki konsol matnini taqdim eting.